Παρουσιάζοντας - σύντομα στο Εγκώμιο - τον αληθώς προοδευτικό τρόπο ανάγνωσης ενός σημαντικού (Η ηθική βάση μιας καθυστερημένης κοινωνίας) βιβλίου - εργαλείου

Εάν θέλει κανείς να μειώσει ή εκμηδενίσει την πολιτική επιρροή μιας προσωπικότητας ή ενός κόμματος, δεν προσπαθεί να δείξει ότι η πολιτική του είναι ανίκανη και βλαβερή, αλλά ότι ορισμένα πρόσωπα είναι καθάρματα, κλπ, ότι δεν υπάρχει “καλή πίστη”, ότι, ορισμένες πράξεις είναι ιδιοτελείς (με την προσωπική ή ιδιωτική έννοια) κλπ. Αυτή η νοοτροπία είναι απόδειξη της απλοϊκότητας της πολιτικής λογικής, του πιο χαμηλού επιπέδου της εθνικής ζωής. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι υπάρχει πραγματικά ένα τεράστιο στρώμα που “ζει” την πολιτική με “κακοπιστία”. Δηλαδή χωρίς να έχει πεποιθήσεις. Συνδέεται επίσης με τη γενική αθλιότητα, λόγω της οποίας εύκολα πιστεύει κανείς ότι μια πολιτική πράξη οφείλεται σε χρηματικούς λόγους.

Αναφορές του Γκράμσι σχετικές με το ηθικό υπόβαθρο των κυρίαρχων πολιτικών πρακτικών (Παρελθόν και Παρόν), τις αντλούμε από τον πρόλογο στην ελληνική έκδοση του βιβλίου “Η ηθική βάση μιας καθυστερημένης κοινωνίας” του Edward Banfield τον οποίο υπογράφει ο Γιώργος Τσιάκαλος.

Αναφορών του Γκράμσι, συνέχεια: Φυσικά, όλες αυτές οι παρατηρήσεις δεν μπορούν να είναι κατηγορηματικές και απόλυτες: Χρησιμεύουν στην προσπάθεια να περιγράψουμε ορισμένες πλευρές μιας κατάστασης, για να αξιολογήσουμε καλύτερα τη δραστηριότητα που αναπτύσσεται για την αλλαγή της (ή τη μη δραστηριότητα, δηλαδή την μη κατανόηση των ανάλογων καθηκόντων) και για να δώσουμε μεγαλύτερη ώθηση στις ομάδες που αναδύθηκαν απ’ αυτή την κατάσταση προκειμένου να την κατανοήσουν και να την τροποποιήσουν στο περιβάλλον τους.

Αποτίμηση, από τον Γ. Τσιάκαλο: Έχω την άποψη, με την τελευταία παράγραφο κατά νου, ότι πρέπει να διαβαστεί το βιβλίο του Banfield, και τότε θα έχει μεγάλη αξία. Λίγες γραμμές πιο κάτω: Είναι σημαντικό να θυμούμαστε ότι ένα βιβλίο μπορεί να διαβαστεί με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους, και ότι έχει ιδιαίτερη αξία όταν μας παρακινεί και μας βοηθάει να ελέγξουμε διάφορα “αυτονόητα” που συνηθίσαμε να τα αποδεχόμαστε ή, αντίθετα, να τα υποβαθμίζουμε χωρίς να αντιλαμβανόμαστε την κομβική σημασία τους για την κοινωνία και την πολιτική…

Συμπυκνώνοντας τα συμπεράσματα του Banfield: Στις καθυστερημένες κοινωνίες όλες οι προσπάθειες εκσυγχρονισμού κινδυνεύουν να ενσωματωθούν στις προηγούμενες παραδοσιακές δομές – με αποτέλεσμα να αναπαράγουν αυτές τις δομές και μάλιστα να τις ενισχύουν χρησιμοποιώντας πιο σύγχρονα υλικά.

Η παρουσίαση του βιβλίου – κάποια στιγμή σύντομα στο Εγκώμιο Πολιτιστικό Κέντρο – θα συνυπολογίζει με όσο το δυνατόν πιο δουλεμένο τρόπο το πιο πάνω συμπυκνωμένο συμπέρασμα. Πως αυτό μεταφράζεται στην πράξη; Κάπως έτσι (το δίνουμε ενδεικτικά): Το βιβλίο του Banfield (από τις εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ) ναι μεν απευθύνεται αναγνωστικά σε όλους και όλες (καλό κάνει το διάβασμα), όμως η παρουσίασή του θα είναι εστιασμένη στον ανθρώπινο νου που (μπορεί να) είναι συμβατός με την δεσπόζουσα παρατήρηση του Καρλ Μαρξ – από τις “θέσεις για τον Φόιερμπαχ” – ότι αυτοί που θέλουν να αλλάξουν την κοινωνία πρέπει προηγουμένως να διαπαιδαγωγηθούν οι ίδιοι στις αξίες της κοινωνίας που επιδιώκουν να χτίσουν.

Προσοχή στην λεπτή διαφορά. Προειδοποιούμε για να “είμαστε συνεννοημένοι”. Και ποιοί είναι αυτοί που (μπορούν να) κρίνουν τον συμβατό με τη δεσπόζουσα παρατήρηση νου; Μη ταλαιπωρείστε με περιττές σκέψεις, αφήστε το πάνω μας, αυτοί (που μπορούν) ξέρουν…