Πηγές τροφής και κοινωνική οργάνωση, η μελέτη της λευκοσουσουράδας. Έπεται (αμέσως μετά): Οι κοινοί τόποι κουρνιάσματος ως κέντρα πληροφόρησης.

Η λευκοσουσουράδα είναι ένα κοινό μεταναστευτικό πουλί στο Ισραήλ το χειμώνα. Η κοινωνική συμπεριφορά του ποικίλλει. Μερικά άτομα περιπλανώνται σε ομάδες και ψάχνουν περιστασιακές πηγές τροφής. Άλλα άτομα βρίσκουν μια πιο σταθερή πηγή τροφής και ιδρύουν μια επικράτεια, την οποία υπερασπίζονται από άλλες λευκοσουσουράδες. Κάθε επικράτεια φυλάσσεται από ένα αρσενικό, αλλά όχι οπωσδήποτε από το πρώτο που την δημιούργησε, διότι τα δυνατότερα αρσενικά διώχνουν τα πιο αδύναμα και παίρνουν τις επικράτειές τους.

Σε μερικές επικράτειες, ένα θηλυκό συνεργάζεται με το αρσενικό. Τα δυο μαζί συμπεριφέρονται σα να επρόκειτο να ιδρύσουν μια φωλιά μαζί, χωρίς όμως να ζευγαρώνουν. Το θηλυκό βοηθά στην προστασία της επικράτειας και διώχνει μακριά άλλα θηλυκά. Μερικές φορές το θηλυκό πηγαίνει σε άλλη επικράτεια ή ξανασμίγει με ένα σμήνος, άλλοτε εκδιώκεται από ένα δυνατότερο θηλυκό και άλλοτε μπορεί να σχετιστεί με δυο αρσενικά και να σιτίζεται στις δυο επικράτειές τους. Και τα αρσενικά επίσης εγκαταλείπουν τις επικράτειές τους όταν εξαντληθεί η τροφή και ξανασμίγουν με ένα σμήνος.

Σε μια πειραματική εφαρμογή, διαπιστώσαμε ότι μεμονωμένα άτομα διεκδικούσαν τις δικές τους επικράτειες ή σχημάτιζαν σμήνη ανάλογα με τον τρόπο με τον οποίο κατανέμαμε την τροφή σε ένα χωράφι. Σημαδέψαμε τα μέλη ενός σμήνους με χρωματιστά δακτυλίδια στα πόδια. Όταν παρουσιάζαμε στο σμήνος αυτό μικρούς σωρούς τροφής, ένα άτομο έπαιρνε τον κάθε σωρό και έδιωχνε τα άλλα μακριά. Όταν όμως σκορπίσαμε έναν σωρό σε μεγαλύτερη περιοχή, ένα άτομο δεν ήταν πλέον σε θέση να υπερασπιστεί αποτελεσματικά τον σωρό. Έπαυε να επιδιώκει κάτι τέτοιο και έτρωγε πλάι πλάι με άλλα άτομα. Όταν σταματήσαμε την τροφοδοσία, όλα τα πουλιά που είχαν επικράτειες επέστρεψαν στο σμήνος. Απ’ όσο γνωρίζουμε, ήταν η πρώτη φορά που πείραμα στο πεδίο έδειξε ότι οι παράγοντες του περιβάλλοντος μπορούν να τροποποιήσουν την κοινωνική συμπεριφορά.

Όσο και να διαφέρει η κοινωνική συμπεριφορά στα άτομα της σουσουράδας, αυτά τα πουλιά έχουν κάτι κοινό: Κάθε σούρουπο όλες οι σουσουράδες κουρνιάζουν ομαδικά, μερικές φορές χιλιάδες άτομα μαζί. Τόσο τα σμήνη όσο και τα άτομα που έχουν επικράτειες συναθροίζονται εκεί που κουρνιάζουν, και μερικά σμήνη πετούν έως και δεκαπέντε με είκοσι μίλια για να συναντήσουν τα υπόλοιπα.

*Η Αρχή της μειονεξίας – ένα κομμάτι που έλειπε από το παζλ του Δαρβίνου, των αδελφών Άμοτζ και Αβισάγκ Ζαχάβι, στην ελληνική από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Μόλις σας αντιγράψαμε ένα πολύ μικρό απόσπασμα από το κεφάλαιο 17 (σελίδες 307, 308) με τίτλο “Κέντρα Πληροφοριών”, εισαγωγική ενότητα με θέμα “Πηγές τροφής και κοινωνική οργάνωση: Λευκοσουσουράδα” . Έπονται του μικρού εισαγωγικού μας αποσπάσματος τα κρίσιμα σημεία που εμπεριέχονται στο κεφάλαιο με τίτλο/ θέμα “Οι κοινοί τόποι κουρνιάσματος ως κέντρα πληροφόρησης”. Μπορείτε με όλη σας την άνεση να τα μελετήσετε στην βιβλιοθήκη του “Εγκώμιου” όποτε εσείς το αποφασίσετε, εκτός από το διάστημα 10- 24 Δεκεμβρίου 2015 όπου το υπέροχο αυτό βιβλίο των αδελφών Ζαχάβι θα κοσμεί τους εκθεσιακούς τοίχους ως “έργο τέχνης”. Ελπίζουμε να μην φανούμε τόσο μα τόσο άτυχοι και εκείνες οι δεκαπέντε μέρες να είναι οι μόνες βολικές για τις μελετητικές σας ανάγκες.