Σήμανε πλέον η ώρα - ναι ή όχι; - της επιστροφής στην αλφαβήτα: Εκκινώντας από την περίπτωση της αναπτυγμένης Ιαπωνικής "φούσκας" - και ναι και όχι - τη δεκαετία του 1980...

Η Ιαπωνία στράφηκε σε αναπτυξιακή δημοσιονομική πολιτική στις αρχές της δεκαετίας του 90. Στη δεκαετία του 1980 σημειώθηκε μια έκρηξη στην οικονομία της χώρας, με οδηγό, εν μέρει, την εκτόξευση των τιμών στις μετοχές και στα ακίνητα, κάτι που αύξησε τις καταναλωτικές δαπάνες μέσω του “συνδρόμου του πλούτου” και επίσης ενθάρρυνε τις επενδυτικές δαπάνες.

Οι Ιάπωνες οικονομολόγοι αναφέρονται αναδρομικά στην περίοδο αυτή με τον όρο “οικονομία – φούσκα”, επειδή η αύξηση στις τιμές των μετοχών και των ακινήτων δεν δύναται να δικαιολογηθεί με ορθολογικούς υπολογισμούς. Στο τέλος της δεκαετίας του 80 η φούσκα έσκασε – οι τιμές μετοχών και ακινήτων βυθίστηκαν και η οικονομία ολίσθαινε προς μια ύφεση, καθώς έπεφταν οι καταναλωτικές και οι επενδυτικές δαπάνες.  

Από τις αρχές της δεκαετίας του 90 η Ιαπωνία βασίστηκε σε μεγάλης κλίμακας κρατικές αγορές αγαθών και υπηρεσιών, κατά κύριο λόγο με τη μορφή δαπανών σε κατασκευές υποδομών, ώστε να δώσει ώθηση στη συνολική ζήτηση. Οι δαπάνες αυτές κάποια στιγμή προφανώς μειώθηκαν, ωστόσο την εποχή της κορύφωσής τους ήταν πράγματι εντυπωσιακές. Το 1996 η Ιαπωνία ξόδεψε $300 δισεκατομμύρια σε υποδομές, αντί – για να κάνετε τη σύγκριση – των περίπου $180 που ξοδεύτηκαν στις ΗΠΑ με τον υπέρ-διπλάσιο πληθυσμό και ΑΕΠ. Εξαιρετικοί δρόμοι περνούσαν από αραιοκατοικημένες περιοχές, τα ferry που συνέδεαν τα μικρά νησιά με την υπόλοιπη χώρα αντικαταστάθηκαν από γέφυρες, και οι πιο πολλές από τις κοίτες των ποταμών ασφαλτοστρώθηκαν, έτσι ώστε να μοιάζουν με τσιμεντένια κανάλια.

Ερώτημα: Ήταν επιτυχημένη η πολιτική αυτή; Απάντηση: Και ναι και όχι.

*Πριν σπεύσετε να “τοποθετηθείτε” επί της απάντησης στο καταληκτικό ερώτημα – αλιευμένο από την ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ των Paul Krugman και Robin Wells – βάλτε πρόσθετα κατά νου ότι πεδίο άσκησης του νου αυτών που το διατυπώνουν είναι μια αναπτυγμένη (οικονομικά) χώρα. Γιατί; Διότι εάν θέλετε να αξιολογείτε (επιτυχημένη ή όχι;) συνταγές πολιτικών μετά από το “σκάσιμο” μιας “οικονομίας – φούσκας” οφείλετε καταρχάς να ξέρετε αν είναι ή όχι δανεικές από πεδία άσκησης του νου συμβατά με το πεδίο του δικού σας αξιολογικού ενδιαφέροντος. Τι, σε απλά λόγια, σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι: ΝΑΙ, η απάντηση “και ναι και όχι” ενταγμένη στο πεδίο άσκησης του νου αυτών που διατυπώνουν το ερώτημα είναι προφανέστατα ορθή, ΟΧΙ, η απάντηση αυτή δεν λέει τίποτε απολύτως – είναι τελείως εσφαλμένη/ παραπλανητική - στο πεδίο μιας μη αναπτυγμένης (κοινωνικά και οικονομικά) χώρας. Δεν λέει τίποτε απολύτως διότι, απλούστατα, δεν υπάρχει το αντικείμενο (περιθώριο πολιτικής) εφαρμογής της.

Όλοι όσοι σε καθυστερημένες (κοινωνικά και οικονομικά) χώρες “σερβίρουν” κατ’ εξακολούθηση τέτοιους “δανεικούς” από τις αναπτυγμένες χώρες στοιχειωδέστατους προβληματισμούς – αυτοί των P. Krugman και R. Wells, κατά δήλωση των ιδίων, αποκλειστικά απευθύνονται σε πρωτοετείς φοιτητές οικονομικών σπουδών καλών πανεπιστημίων – ως πεδίο αναζήτησης εναλλακτικών λύσεων σε περιόδους μετά- φούσκας, είναι είτε αγράμματοι/ άσχετοι, είτε απατεώνες, είτε και τα δύο.

ΝΑΙ ή ΌΧΙ; Καιρός είναι πλέον - πόσα χρόνια διάολε ακόμα καθυστέρηση; - να αρχίσει η εμπειρία να μετουσιώνεται σε αυτογνωσία, η άρνησή της (ΌΧΙ) σε αποδοχή (ΝΑΙ). Έτσι δεν πρέπει; Ναι ή όχι;