Με αφορμή το φαινόμενο των αστέγων: Μια στοιχειωδώς προοδευτική ματιά στον βαθύτατα αντιδραστικό και πολιτικά επικίνδυνο - με τον τρόπο που χρησιμοποιείται - κωδικό "περί ανθρωπιστικής κρίσης"

Αν η φερόμενη ως προοδευτική νέα κυβέρνηση των Ελλήνων δεν αρκείται στα εύκολα και παγιωμένα της νεοελληνικής ιδιαιτερότητας, αν δεν βολεύεται να αντιλαμβάνεται την θητεία της ως μια ακόμα “προοδευτική παράσταση” αλλά ζητά να την εμπλουτίσει με αληθές προοδευτικό περιεχόμενο, η κάθετη αμφισβήτηση των φιλανθρωπικών παραστάσεων και των πρωταγωνιστών τους σε πεδία έκφρασης ακραίων κοινωνικών φαινομένων όπως αυτό “των αστέγων” είναι μια πάρα πολύ καλή αρχή.

Η αλήθεια για το φαινόμενο των αστέγων, www.presspublica.gr , 13/6/2015.

Μια σειρά από “φαινόμενα” η πολιτική διαχείριση των οποίων σε μια “κανονική” χώρα θα έπρεπε καταρχάς να τα “αναγνωρίζει” ως θέματα κοινωνικού αποκλεισμού, στην Ελλάδα της κρίσης τείνουν να “αποκλειστούν” διαχειριστικά υπό τον εντελώς διαφορετικής λογικής κωδικό “ανθρωπιστική κρίση”. Η έννοια της πολιτικής ευθύνης με όσα “δύσκολα” αυτή συνεπάγεται υποκαθίσταται από την “εύκολη” και εύπεπτη της “ευαισθησίας”, στο όνομα της λεγόμενης έκτακτης ανάγκης που εντέλει μοιάζει να αποτελεί το βολικό άλλοθι ώστε καθετί το “αντιδραστικό και παρωχημένο” να μπορεί να βαπτίζεται προοδευτική στάση ευθύνης.

Η αληθινή και όχι η κατ’ ευφημισμόν πρόοδος είναι μια δύσκολη υπόθεση, ακριβώς διότι είναι υπόθεση πολιτικής ευθύνης που απαιτεί γνώση περιεχομένου (τι είναι και πως ασκείται η πρόοδος) και όχι επίδειξης ευαισθησίας που δεν απαιτεί παρά καλές προθέσεις ή, για να είμαστε ακριβέστεροι, πειστικό των καλών προθέσεων δημόσιο λόγο. Η νεοελληνική κοινωνική καθυστέρηση τείνει πάντα να εξωθεί τους (όποιους) έχοντες την ευθύνη λήψης κεντρικών πολιτικών αποφάσεων να προκρίνουν τον εύκολο δρόμο, αυτόν που πρακτικά είναι συμβατός με τα μέτρα της. Ατυχώς, πολύ ατυχώς, πάρα πολύ ατυχώς, ατυχέστατα, τούτο μοιάζει να συμβαίνει στον μέγιστο βαθμό με την δηλωμένη ως “πρώτη φορά αριστερά” ελληνική κυβέρνηση, που αντί να επιλέγει στρατηγικές σύγκρουσης με τα “εύκολα” τα υιοθετεί και αναπαράγει στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, σε πεδία – κοινωνικός αποκλεισμός – που θεωρητικά (by the book) είναι τα προνομιακά της.

Στη διάρκεια τη δεκαετίας 2004 – 2014 επιχειρήθηκαν κάποιες (πολύ λίγες) σοβαρές προσπάθειες αντιμετώπισης του κοινωνικού αποκλεισμού στο πολύ δύσκολο κοινωνικό πεδίο των αστέγων. Αυτοί που τις επιχείρησαν ήταν οι πρωτοπόροι – δηλαδή, αυτοί που πρώτοι όλων μελέτησαν το πεδίο και ανέλυσαν τα χαρακτηριστικά και τη δυναμική του – τα ονόματα και οι διευθύνσεις (προσώπων, φορέων και υπηρεσιών) δεν έχει σημασία να δοθούν, όσοι σοβαρά έχουν ασχοληθεί ξέρουν. Η ανθρωπιστική διάσταση ήταν προφανώς προφανής, πιθανώς να ήταν αυτή που ενεργοποίησε το συναίσθημα και κινητοποίησε πολλούς να ερευνήσουν και να δράσουν ακόμα και εθελοντικά, πιθανώς να ήταν αυτή που τροφοδότησε την πρωταρχική ανάγκη σχεδιασμού. Στα σίγουρα όμως δεν ήταν (και) η αρχή και το τέλος του. Σπουδαίο στα σίγουρα ένα πιάτο φαγητό και “ανθρώπινο” ένα φιλικό χάδι στον ώμο, όμως παραείναι εύκολο – δε νομίζετε; - για να είναι αρκετό, να μπορεί να χαρακτηριστεί τρόπος προοδευτικός πολιτικής. Αν μη τι άλλο, τόσοι και τόσες φιλάνθρωποι κύριοι και κυρίες, τόσα εκκλησιαστικά “φιλόπτωχα” τι ρόλο βαράνε;

Ο άλλος (προοδευτικός) ρόλος, αυτός που ξεκίνησε με σοβαρή μελέτη και ανάλυση της δυναμικής του φαινομένου, εκφράστηκε με δράσεις και παρεμβάσεις ενεργούς ένταξης. Υποστηρίχτηκε η δημιουργία και σταδιακή ανάπτυξη κάποιων κοινωνικών συνεταιρισμών με συμμέτοχους τους αστέγους, οργανώθηκαν κάποιες επιχειρήσεις συνεταιριστικού χαρακτήρα (ανακύκλωσης, εστιατόριο, μικρό-κατασκευές, ανταλλακτικής οικονομίας) στόχος των οποίων ήταν η πραγματική επανένταξη. Σε κλίμακα περιορισμένη όλα αυτά, συγκρινόμενα με την δυναμική αύξησης του φαινομένου και τους περιορισμένους πόρους των πρωτοπόρων. Πλην όμως, δοσμένα πλέον ως πήχης, ως “πιλότος” του προοδευτικού τρόπου πολιτικής.

Μετά την αναγνώριση και ποιοτική ανάλυση του φαινομένου οι “πρωτοπόροι” που την έκαναν πράξη αντιμετωπίστηκαν ωσάν να είχαν ολοκληρώσει το έργο τους. Ωσάν στην χώρα των νεοελλήνων η αρχή της προοδευτικής συνέχειας να μην ισχύει, ωσάν με έναν μοναδικής σύλληψης (νεοελληνικό) τρόπο οι όποιοι πρωτοπόροι να είναι και να νιώθουν διαρκώς υποχρεωμένοι να κάνουν την “βρώμικη” προοδευτική δουλειά, γνωρίζοντας και αποδεχόμενοι ότι “κυράδες, φιλάνθρωποι, παπάδες” θα ασκήσουν κατόπιν επ’ αυτής την εύκολη τέχνη της φιλανθρωπίας. Η συντριπτική πλειονότητα των πόρων, ιδιαίτερα από το 2006/2007 και μετά, κατευθύνθηκε στην “ανθρωπιστική ανακούφιση” τω αστέγων, οι όποιες πρωτοπόρες δράσεις ενεργούς ένταξης αφέθηκαν να υπάρχουν και ωριμάζουν βασισμένες στο μεράκι και αντλώντας από το υστέρημα αυτών (των πρωτοπόρων) που τις γέννησαν.

*Αληθινή αριστερά, αληθινή προοδευτική σκέψη, καταρχάς (θα έπρεπε να) σημαίνει ανυπόκριτο σεβασμό στους πρωτοπόρους που κράτησαν επί χρόνια ζωντανό τον πήχη, τον προοδευτικό τρόπο, αντλώντας διαρκώς από το υστέρημά τους. Εξίσου αυτονόητα (θα έπρεπε να) σημαίνει ξεκάθαρη επένδυση σε αυτόν τον (προοδευτικό) τρόπο, αντί της αντιδραστικής εμμονής στον απολύτως “εύκολο” – και με όρους πολιτικής σκέψης απολύτως ψευδή - κωδικό περί ανθρωπιστικής κρίσης. Αυτόν που ναι μεν βολεύει τον κάθε ημιμαθή κύριο ή κυριούλα (Θεανώ, Ζωή ή όπως αλλιώς) να απολαμβάνει εαυτόν συγκυριακά δημοφιλέστερο του όποιου ή της όποιας (Ντόρας, Όλγας ή όπως αλλιώς) προκατόχου, όμως προκλητικά απαγορεύει σε αυτή την δύσμοιρη, καθυστερημένη χώρα με τρόπο στοιχειωδώς προοδευτικό να διεκδικήσει το δικό της μερίδιο στην κανονικότητα.