Too true to be good! Στροφή στον ρεαλισμό, μαστίγια και καρότα, χάπια και μαρμελάδες, ψυχολογικές ροπές, γλέντια και πολλαπλασιαστές

Κάποιοι το λένε στροφή στον ρεαλισμό. Κάποιοι άλλοι ανώμαλη προσγείωση. Κάποιοι τρίτοι υποταγή σε έναν άγριο εκβιασμό. Κάποιοι τέταρτοι συνέχιση ενός απεχθούς και επονείδιστου σχεδίου που “θέλει” την χώρα εσαεί πειραματόζωο - αποικία χρέους. Όπως και να θέλουν να το λένε ο καθένας και η καθεμιά – αυτό που σήμερα συμβαίνει στην χώρα των νεοελλήνων -  δεν μπορεί παρά να υπακούει στους νόμους που ερμηνεύουν την πραγματικότητα. Σίγουρα δεν είναι ούτε υπέροχο όνειρο ούτε τρομαχτικός εφιάλτης. Είναι αυτό που συμβαίνει.

Τι συμβαίνει; Ώστε ανάμεσα στις άγριες χαρές των διαδηλώσεων, των μετά ροκ μουσικής πανηγυριών και των ομαδικών κραυγών δικαίωσης διαρκώς να μεσολαβούν διαστήματα αγωνίας, αμφιβολίας, ματαίωσης και σιωπής; Ποια διαολεμένη λογική μπορεί να εξηγήσει αυτή τη βίαιη ανατροπή το αίσθημα της οποίας συνδέει εντονότερα από οποιοδήποτε άλλο τους ανθρώπους με την πραγματικότητα εντός της οποίας υπάρχουν;

Για να γίνει στοιχειωδώς κατανοητή η αντικειμενική βάση αυτής της ανατροπής με όρους δυτικής καταναλωτικής κοινωνίας (διαφωνείτε μήπως σε αυτό το πολύ γενικό πλαίσιο;) χρειάζεται  ο καθένας και καθεμία να κάνει τον κόπο να συλλογιστεί την σχέση ανάμεσα σε μαστίγιο και καρότο. Εύκολο, λίγο πολύ για όλους και όλες. Επόμενο αναγκαίο βήμα η αντίληψη της σχέσης ανάμεσα στο χάπι και την μαρμελάδα. Αμάν, αρχίζουν ξανά τα ανατρεπτικά, πάνω εκεί που φλερτάραμε με τον εφησυχασμό της κατανόησης, πίσω στην αγωνία, στη ματαίωση. Βοήθεια προς τον κοινό νου: Το χάπι είναι η αποταμίευση – αυτή που στο παραδοσιακό ελληνικό σχολείο διδάσκεται μέσω της ρήσης “φασούλι το φασούλι γεμίζει το σακούλι” – και η μαρμελάδα είναι η κατανάλωση – “μια ζωή την έχουμε και αν δεν την γλεντήσουμε…”.

Γλέντια; Και, την αμέσως επόμενη, βαθιά περισυλλογή ενώπιον του απεχθούς και επονείδιστου λογαριασμού; Και συνεπαγόμενες της ενεργοποιημένης ψυχολογικής ροπής συγκρίσεις; Αμάν! Αν τα είχαμε αυτά στην τσέπη και δεν τα “πετάγαμε” θα την βγάζαμε καθαρά και αρχοντικά για έναν μήνα. 1χ30 μέρες, διότι η προηγούμενη (του γλεντιού) πάει πέρασε και οι επόμενες είναι εξ’ ορισμού πολλαπλάσιες. Λάθος στον πολλαπλασιαστή που θα έλεγε και η εκφραστής της κυρίαρχης βουλής της παρέας – “εγώ καθαρίζω με τα απεχθή και επονείδιστα” – με το θολωμένο νου να μπερδεύει δίκαιο και χρέη, νομικά και οικονομία.

Πολλαπλασιαστής. Μπορεί να μην είναι ένας αλλά πολλοί, πάρα πολλοί – εξαρτάται για ποιών μεγεθών σχέση πρόκειται – αλλά ας ξεκινήσουμε από έναν γιατί από κάπου πρέπει η κάθε σκέψη να ξεκινάει. Από αυτόν – προτείνετε εσείς κάποιον άλλο; - που μας λέει κατά πόσο πρέπει να αυξηθεί η απασχόληση ώστε να αποφέρει μια αύξηση του πραγματικού εισοδήματος επαρκή για να ταρακουνήσει τους καταναλωτές να δαπανήσουν τις απαραίτητες επιπλέον αποταμιεύσεις – το οποίο είναι συνάρτηση των ψυχολογικών τους ροπών (και στην γενικότερη περίπτωση συνάρτηση επίσης των φυσικών όρων της παραγωγής στους επενδυτικούς και καταναλωτικούς κλάδους αντίστοιχα). Συνδυάστε, παρακαλούμε πολύ, τα περί πολλαπλασιαστή και τα περί χαπιού και μαρμελάδας, πάρτε ανάσα και προχωράμε μαζί στον συνεπαγόμενο νόμο: Η αύξηση της απασχόλησης για επενδύσεις πρέπει απαραίτητα να ενισχύει τους κλάδους που παράγουν για κατανάλωση και έτσι να οδηγεί σε συνολική αύξηση της απασχόλησης πολλαπλάσια της αρχικής απασχόλησης που απαιτείται από την ίδια την επένδυση.

Too good to be true?  Μοιάζει να είναι έτσι, απλά και μόνο διότι δεν συμβαίνει ποτέ αλλιώς με τις οικονομικές θεωρίες στην πράξη – στην συγκεκριμένη περίπτωση αλιεύουμε κάποιες ενδείξεις από τη Γενική Θεωρία της απασχόλησης του τόκου και του χρήματος (KEYNES) -  εξ’ ου και ο καταλυτικός ρόλος του “πρέπει” σε κάθε νόμο τους. Στην πραγματικότητα ισχύει το δυνητικά διαρκώς αντίθετο – Too true to be good – εξ’ ου και οι ορισμοί πολλαπλασιαστών άμεσα συνδεδεμένων με την ανάγκη οριοθέτησης των ψυχολογικών ροπών: ώστε το δυνητικό, η θεωρία, να επιβεβαιώνεται μόνο διαρκώς διεκδικούμενη, να μπορεί να διεκδικηθεί μόνο διαρκώς βεβαιούμενη.

Κατόπιν των ανωτέρω πήρατε τουλάχιστον μια γεύση για την σχέση ανάμεσα σε χάπι και μαρμελάδα; Σε μαστίγιο και καρότο; Για το ευρύτερο πεδίο εντός του οποίου οριοθετούνται οι ψυχολογικές ροπές; Για το “γιατί” της έντονης τους τελευταίους καιρούς στη χώρα των νεοελλήνων ανάγκης πολλαπλασιαστικών συναθροίσεων της μιας μέρας εκτόνωσης η δυναμική των οποίων την αμέσως επόμενη εκτονώνεται;; Μη νιώθετε θιγμένοι από το ερώτημα, μην καταναλώνεστε σε στάση ακινησίας που σας υποβάλλει η μόνη εναπομείνασα αποταμίευση εγωισμού, μην αντιμάχεστε την όποια υποψία ψυχολογικής ροπής σας ενεργοποιεί, μην αρνείστε πεισματικά να δοκιμάσετε να απαντήσετε. Το αντίτιμο αξίζει: Της όποιας απόπειρας διεκδίκησης αυτογνωσίας, της τέχνης στην πράξη της δημιουργικής αμφισβήτησης, προηγείται υποχρεωτικά η γνωριμία με την ιδιαίτερη γεύση της.

Βοήθεια κοινού: Στη Γενική Θεωρία του οκτώ δεκαετίες πριν ο Keynes απορρίπτει τον καπιταλισμό της κερδοσκοπίας στις αγορές χρήματος, του κεφαλαίου και των εισοδηματιών. Στο όνομα της σταθερότητας του καπιταλιστικού συστήματος τάσσεται υπέρ της ανάγκης δημιουργίας (από το κράτος, τους επιχειρηματίες και τους εργαζόμενους) της αναγκαίας ζήτησης που θα διασφαλίζει την πλήρη απασχόληση. Πριν βιαστείτε να συμπεράνετε κάτι που “δένει” με βεβαιότητές σας σκεφτείτε ότι: Κάθε δομημένη σκέψη αναγνωρίζει και επικαλείται κάποιους στόχους, σε χρόνο ορατό. Δεν (μπορεί να) είναι αντιληπτή στο νου ως προφητεία που είτε – για τους αντιπάλους της -επειδή δεν εκπληρώθηκε πάει τέλειωσε, αποδείχτηκε ψευδής, δε σημαίνει τίποτε, είτε – για τους πιστούς της, στην περίπτωσή μας αυτούς που προσδιορίζονται ως υπέρμαχοι του λεγόμενου πολιτικού φιλελευθερισμού -  σημαίνει τα πάντα και δεν διαψεύδεται ποτέ μέχρι την ιερά στιγμή της εφαρμογής που νομοτελειακά θα επιβεβαιωθεί. Η δομημένη όποια σκέψη (είναι ζωτικό για την πρόοδο να) προσθέτει στην δυνατότητα πολλαπλασιαστικής σκέψης, όχι να αφαιρεί υπέρ της αδυναμίας που μεταφράζεται σε υποταγή στην όποια διαιρετική πίστη…