ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΙΜΗΣ "από τον θαυμαστό καινούργιο κόσμο": Πρώτα κρίσιμα βήματα (σκέψης) - οι έννοιες του πρώτου και του τρίτου πληθυντικού - για την κατανόηση του μηχανισμού της χειραγώγησης

“Η εργασία δεν είναι κανένα σταθερό μέγεθος, αλλά ζήτημα προσφοράς και ζήτησης. Και άρα ένα ζήτημα τιμής. Γι’ αυτό σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να υπάρχουν κατώτεροι μισθοί. Αντιθέτως, πρέπει να σπάσουμε (σ.σ. πρώτος πληθυντικός) το συμβατικά καθορισμένο κατώτερο όριο”: Μίχαελ Ρογκόφσκι, πρόεδρος του Ομοσπονδιακού Συνδέσμου Γερμανικής Βιομηχανίας, 2004.

Η πιο πάνω άκρως προκλητική - με κριτήριο τόσο τον καιρό που διατυπώθηκε όσο και την ιδιότητα αυτού που την διατύπωσε – αξίωση, δεν ήταν προϊόν ιδιορρυθμίας, εκκεντρικότητας ή του όποιου τύπου πνευματικής ή συναισθηματικής διαταραχής. Όπως ο αδιάψευστος μάρτυρας χρόνος απέδειξε ήταν μόνο μια (αξίωση) μιας σειράς που εξελισσόταν από το προκλητικό προς το διαρκώς προκλητικότερο. Ο λεγόμενος αρχι-οικονομολόγος της Deutsche Bank Νόρμπερτ Βάλτερ, τέσσερα χρόνια αργότερα (2008) εν μέσω κρίσης δεν είχε κανέναν ενδοιασμό χαιρέκακα να προειδοποιεί: “Κάποιοι από εμάς πρέπει να προετοιμαστούν για το ενδεχόμενο, μελλοντικά να παίρνουν μισθό που δεν θα επαρκεί για να επιβιώσουν”. Αντίστοιχου τύπου αξιώσεις ή προειδοποιήσεις έχουν καταγραφεί πάμπολλες, η προηγηθείσα σταχυολόγηση είναι ενδεικτική.

Παρακαλούμε όπως η προσοχή σας εστιάσει για πάρα πολύ λίγο στην εναλλαγή πρώτου και τρίτου πληθυντικού της διατύπωσης του αρχι-οικονομολόγου Βάλτερ. Στο όνομα του Εμείς – “κάποιοι από εμάς” – θα υπάρξουν και αυτοί οι οποίοι – “πρέπει να προετοιμαστούν για το ενδεχόμενο μισθού μη επαρκούς” – δεν θα μπορούν να επιβιώσουν. Κατανοώντας αυτή την εναλλαγή που στη συγκεκριμένη διατύπωση είναι προκλητικά σαφής – “όλοι μας είμαστε εμείς, αλλά κάποιοι από όλους εμάς, όλοι εσείς δηλαδή, πιθανώς δεν θα επιβιώσετε” – έχετε κάνει το πρώτο κρίσιμο βήμα για να μπορέσετε να κατανοήσετε τον μηχανισμό της χειραγώγησης στον θαυμαστό καινούριο κόσμο. Την υποβολή (της έννοιας) του ατομικού στη θέση του συλλογικού, του οικονομικού στη θέση του κοινωνικού, του βιωματικού στη θέση (της έννοιας) του υπαρξιακού.   

  

Προς θεού, μη χαλιέστε, δεν χάλασε δα και ο κόσμος, η σειρά των προκλητικών αξιώσεων – υποβολών μιας νέας (εξ-ατομικευμένης) έννοιας του “Εμείς” στη θέση της παλαιάς (συλλογικής) έννοιας, δεν αρχίζει και τελειώνει στο διάστημα μεταξύ (των αξιώσεων) του όποιου Ρογκόφσκι και του εξελισσόμενου – από το προκλητικό προς το προκλητικότερο – διαρκούς “σήμερα”. Για κάποιους, πολύ λίγους δυστυχώς, από όλους “εμάς”, τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της διαδικασίας υποβολής – τα στοιχεία που περιγράφουν τον μηχανισμό της χειραγώγησης -  ήταν εμφανή πολλές δεκαετίες πριν. Μια τέτοια περίπτωση ήταν ο Άλντους Χάξλεϊ το μυθιστόρημα του οποίου “Θαυμαστός καινούργιος κόσμος” που κυκλοφόρησε το 1932, σκιαγράφησε με θαυμαστή λεπτομέρεια την εικόνα μιας μοντέρνας ταξικής κοινωνίας στην οποία οι άνθρωποι “πρώτης διαλογής” κατέχουν την εξουσία και τα υπόλοιπα μέλη της κοινωνίας συγχωνεύονται σε μια ομογενοποιημένη μάζα.   

Ο Χάξλεϊ τότε, το μακρινό 1932, προέβλεπε. 78 χρόνια αργότερα (2010) ο Γερμανός Γκίντερ Βάλραφ στο best seller δικό του βιβλίο με τον συγγενικό τίτλο “Από τον θαυμαστό καινούργιο κόσμο”  ισχυρίζεται ότι ο κόσμος που ο Χάξλεϊ προέβλεπε είναι “ήδη εδώ”.  Στα σίγουρα έχει αξιοσημείωτο ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε πώς ο Βάλραφ αντιλαμβάνεται την σκέψη του Χάξλεϊ που θεωρεί ότι δικαιώθηκε και πώς θεωρεί ότι δικαιώθηκε. Έχει αφιερώσει σε αυτήν τον επίλογο της δικής του σκέψης, του δικού του βιβλίου:

Ο καταναλωτισμός κι ο ψυχαναγκασμός του “καλά να περνάμε” στην αρνητική περιγραφή της κοινωνίας του Χάξλεϊ, είναι τα δεσμά που πνίγουν την ατομικότητα, την οξυδέρκεια και την ικανότητα αντίστασης στον άνθρωπο. Αυτός ο ψυχαναγκασμός της κοινωνίας του “καλά να περνάμε” και της “ευημερίας” έχει τόσο βαθιά εσωτερικευτεί που πρέπει να φοβόμαστε πως το μέλλον ανήκει στους “ανθρώπους DIN-NORM” (σημείωση: πρόκειται για πρότυπο του γερμανικού ινστιτούτου τυποποίησης). Οι αξίες της ενότητας και της αλληλεγγύης, η κριτική σκέψη και η διεκδίκηση αντιμετωπίζονται με καχυποψία αν όχι με χλευασμό: “Δεν υπάρχουν εναλλακτικές για την πραγματικότητα, φτάνει πια!”

Η τελευταία φράση του επιλόγου είναι προσωπική, ζήτημα συγγραφικής τιμής: Έπαιρνα κουράγιο κάθε φορά που έπεφτα πάνω σε ανθρώπους οι οποίοι δεν έχουν χάσει την ελπίδα για έναν καλύτερο κόσμο κι ούτε το θάρρος να αναλάβουν τις ευθύνες τους. Αλλά εξακολουθούν να είναι πολύ λίγοι, γιατί σήμερα ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι φοβούνται μήπως βρεθούν στο περιθώριο.. 

*Όποιοι φοβούνται είναι αυτοί που ολοένα και περισσότερο με την ωρίμανση των μηχανισμών της χειραγώγησης θα κινδυνεύουν να βρίσκονται στο περιθώριο. Μην λαμβάνετε ποτέ 100% ως θέσφατο την όποια άποψη, κρατήστε μόνο την τελευταία (δική μας) φράση που πράγματι αποτελεί θέσφατο: Άμυνα αποτελεσματική έναντι της υποβολής και της χειραγώγησης, είναι μόνο αυτή που εκ βαθέων αρνείται τον ίδιο τον λόγο ύπαρξής τους. Τον φόβο…