Πειραματική άσκηση ακριβείας στον ζωτικό χώρο του πολιτισμού, της λογικής του τρόμο-νόμου: Μια πλήρης "παράσταση" - υποβολής και επιβολής - νομιμοφροσύνης στο "εθνικό" κοινό

Ο χώρος του πολιτισμού, των γραμμάτων και των τεχνών, ήταν, είναι και θα είναι η τελευταία “γραμμή άμυνας” των σύγχρονων κοινωνιών που λέγονται “ελεύθερες”. Ήταν, είναι και θα είναι η τελευταία “γραμμή άμυνας” των λεγόμενων “ελεύθερων κοινωνιών” του σύγχρονου κόσμου διότι ήταν, είναι και θα είναι η πρώτη “γραμμή άμυνας”. Έτσι τον “θέλει” η σύμβαση εντός της οποίας οι πολίτες των λεγόμενων ελεύθερων κοινωνιών του σύγχρονου κόσμου (φερόμαστε να) συνυπάρχουμε.

Αν θέλετε αλλιώς διατυπωμένη την σύμβαση, έτσι διατυπωμένη ώστε να φωτίζει καλύτερα το νου σας, διατυπωμένη με τρόπο τέτοιο (πιο βαθύ, πιο προχωρημένο) ώστε να υπερβαίνει τους συνηθισμένους που αντλούν το περιεχόμενο τους στα μαθήματα “αγωγής του πολίτη” της στοιχειώδους εκπαίδευσης, δανειστείτε μια διατύπωση της χορογράφου Έλενας Χριστοδουλίδου (Αμφίδρομο Χοροθέατρο) η οποία στον δικό μας νου φαντάζει ιδανική: Αν η ρεαλιστική (πραγματική) πολιτική δεν μπορεί παρά να είναι η “τέχνη” του εφικτού, τότε η πραγματική (ρεαλιστική) τέχνη δεν μπορεί παρά να είναι η “πολιτική” του ανέφικτου.

Τι “λέει” στην ουσία της αυτή η διατύπωση, τι σημαίνει; Σημαίνει πολύ απλά ότι είναι επιβεβλημένος (από την σύμβαση ελευθερίας εντός της οποίας φερόμαστε να συνυπάρχουμε) ένας ζωτικός χώρος, όπου η ελευθερία έκφρασης είναι πραγματική και αδιαπραγμάτευτη, και αυτός ο ζωτικός χώρος δεν μπορεί να είναι άλλος από τον χώρο του πολιτισμού, των γραμμάτων και των τεχνών. Αυτό δε που συμπυκνωμένα αποδίδει είναι ότι ο κρίσιμος λόγος για τον οποίο οφείλουμε να αναγνωρίζουμε ως την πλέον “ελεύθερη” κάθε άλλης την σύμβαση εντός της οποίας φερόμαστε να συνυπάρχουμε, είναι η ζωτική δυνατότητα που η ίδια εμπεριέχει να την εξελίξουμε, να την αμφισβητήσουμε, να την αλλάξουμε.

Η παραβίαση του ζωτικού χώρου (του πολιτισμού, των γραμμάτων και των τεχνών), εκεί όπου ασκείται η ζωτική δυνατότητα η οποία γεννά την οφειλή αναγνώρισης της σύμβασης ελευθερίας εντός της οποίας ζούμε ως της πλέον ελεύθερης κάθε άλλης, δεν σημαίνει παρά την παραβίαση της σύμβασης στον πυρήνα της. Αυτό συνέβηκε στην πραγματικότητα με την περίπτωση του έργου “Ισορροπία του Nash” που αφού πρώτα στιγματίστηκε κατόπιν “κατέβηκε” από την πειραματική σκηνή του Εθνικού των Ελλήνων Θεάτρου.

Αυτό που στην πραγματικότητα συνέβηκε – το διατυπώνουμε με ακόμα πιο οικείο στις συνήθεις προσλαμβάνουσες λόγο – είναι ότι ασκήθηκε με τον πλέον ακριβή τρόπο (από το πρώτο στάδιο της υποβολής έως το δεύτερο και τελικό της επιβολής της) η ειδική λογική του προ δεκαπενταετίας περίπου υιοθετηθέντος και ψηφισθέντος αντιτρομοκρατικού νόμου (τρόμο-νόμου στην καθομιλουμένη) ο οποίος φερόταν και φέρεται (είχε δηλωθεί και δηλώνεται) ως “κατ’ εξαίρεση” ή αν το θέλετε ως ειδική νομοθεσία αναγκαία για την κάλυψη των ειδικών αναγκών αντιμετώπισης του ειδικού “φαινομένου της τρομοκρατίας”. Σημείωση προς αποφυγή παρερμηνείας: Στην περίπτωση της παράστασης του “εθνικού” δεν (ισχυριζόμαστε ότι) εφαρμόστηκε ο ειδικός τρόμο-νόμος, το γράμμα του (τούτο θα σήμαινε συλλήψεις και φυλακίσεις με κάποιο ειδικό σκεπτικό αντίστοιχο αυτού της ψυχικής συνδρομής σε αγνώστους δράστες που είχε θεωρηθεί επαρκές για καταδίκες την εποχή των τρόμο-δικών), αυτό που με την δέουσα επιμέλεια μελετώντας την περίπτωση διαπιστώνουμε είναι ότι ασκήθηκε ακριβώς η ειδική λογική του, το πνεύμα του. Δεν θα μπορούσε, άλλωστε, να συμβεί  διαφορετικά. Η υποβολή και επιβολή της ειδικής (πειραματικής) λογικής του “εθνικού” μας τρόμο-νόμου με πεδίο άσκησης μια θεατρική παράσταση στην ειδική (πειραματική) του εθνικού μας θεάτρου σκηνή, δεν θα μπορούσε να είναι κάτι άλλο από μια πλήρη παράσταση - υποβολής και επιβολής - νομιμοφροσύνης. Ίσως κάποιοι  στην τελευταία λέξη να αναγνωρίσουν (δικό τους θέμα) τον πυρήνα της ειδικής λογικής του τρόμο-νόμου, όμως δεν είναι αυτό το θέμα μας.

Στο θέμα μας: Επειδή δεν είναι άλλο από την σύμβαση εντός της οποίας οι πολίτες των σύγχρονων κοινωνιών που λέγονται “ελεύθερες” φερόμαστε να συνυπάρχουμε, επιβάλλεται να σημειώσουμε – για να είμαστε 100% εντός θέματος – ότι η λέξη  “λογοκρισία” που σωρηδόν χρησιμοποιήθηκε για να χαρακτηρίσει την άσκηση της λογικής του τρόμο-νόμου στην πειραματική περίπτωση της εθνικής μας σκηνής, δεν ανταποκρίνεται ακριβώς σε ότι συμβατικά έχει μέσα στα χρόνια οριστεί και εγγραφεί στον κοινό εθνικό νου ως λογοκρισία. Γνωστή και συμβατική λογοκρισία σημαίνει μελέτη “αρμοδίως” όλων των κειμένων και σκηνών του θεατρικού έργου, εντοπισμό των φερόμενων ως ακατάλληλων/ αντεθνικών σημείων τους, διατακτική υπόδειξη της αφαίρεσής τους, ή και απόρριψη του όλου έργου στην περίπτωση αξιολόγησης ως τόσο πολύ αντεθνικού του όλου θέματός του ώστε να μην κρίνεται εφικτή η δυνατότητα εθνικοποίησής του δια των αφαιρέσεων.

Δεν έγινε διόλου μα διόλου έτσι! Το έργο “Ισορροπία του Nash” δεν “λογοκρίθηκε” για κάποια “εθνικώς ακατάλληλα” σημεία του κειμένου του ή των σκηνών του, δεν “λογοκρίθηκε” ούτε για το όλο θέμα του την “νομιμότητα” επιλογής του οποίου ουδείς αμφισβήτησε – άλλωστε δεν έκριναν απαραίτητο ούτε καν να το δουν αυτοί που του υπέβαλλαν και επέβαλλαν την σφραγίδα του “απαγορευμένου”. 

Το έργο “λογοκρίθηκε” – θέλουμε να ελπίζουμε ότι κατανοείτε το εύλογο των εισαγωγικών – δια της απόπειρας υποβολής και επιβολής στον κοινό εθνικό νου ως δεδομένου, ενός λογικού σχήματος 100% αδιανόητου”: Ότι μέσω αυτού (του έργου) είναι 100% αδύνατον να “συνομιλεί” με το εθνικό κοινό απευθείας και  “ελεύθερα” η τέχνη, η σκέψη, η άποψη, η αντίληψη της σύμβασης ελευθερίας εντός της οποίας φερόμαστε να συνυπάρχουμε αυτών και μόνο αυτών που φέρονται να το εμπνεύστηκαν και δημιούργησαν, αλλά δια μέσου αυτών (που φέρονται να το εμπνεύστηκαν και δημιούργησαν) δεν μπορεί τίποτε άλλο να συμβαίνει παρά – έχοντας με τρόπο δόλιο διεισδύσει εντός τους - να έχει αποκτήσει πρόσβαση και να συνομιλεί με το εθνικό κοινό ο απόλυτος δαίμονας, το απόλυτο κακό, αυτός και αυτό που “δεν δικαιούται δια να ομιλεί”. Αν η γνωστή σε όλους συμβατική λογοκρισία των γραμμάτων και των τεχνών συναντιόταν σε “πνεύμα ένα” με την μεταφυσική μόνο στο ελεγμένο/ προστατευμένο πεδίο συνάντησης λόγο/κριτών – λόγο/κρινόμενων (τετ - α – τετ) το δε εθνικό κοινό την γευόταν μόνο μέσα από τα παραστατικά της αποτελέσματα εξ’ αυτών διαγιγνώσκοντας τις “συμμορφώσεις προς τας υποδείξεις”, η πειραματική της εκδοχή του “εθνικού” ήταν μια ανοιχτή παράσταση από το πρώτο (υποβολής) έως και το δεύτερο και τελικό (επιβολής) του πνεύματός της στο “ελεύθερο” εθνικό πεδίο.

Η πλήρης λογική – υποβολή και επιβολή, ή αλλιώς, αποδείξετε παρακαλούμε πολύ ότι δεν είστε ελέφαντες – του λεγόμενου τρόμο-νόμου στον χώρο των γραμμάτων και των τεχνών, στον ζωτικό χώρο του πολιτισμού, όπου η σύμβαση ελευθερίας εντός της οποίας φερόμαστε να συνυπάρχουμε “θέλει” στο όνομα αυτής καθαυτής της ύπαρξής της την ελευθερία έκφρασης να είναι πραγματική και αδιαπραγμάτευτη, αποδεικνύει με τρόπο απόλυτο ότι η χώρα των νεοελλήνων κινείται “εκτός σύμβασης”, ότι τα εντός αυτής παραστατικά διαδραματιζόμενα υπακούουν σε ένα τελείως διαφορετικό, σε ένα “ειδικό” καθεστώς σκέψης. Ποιο είναι αυτό, ποιες είναι οι ρίζες του και ποια τα ερείσματά του; Κρίνετε το ερώτημα ως ρητορικό, ή αν το προτιμάτε ως τελείως εκτός θέματος. Μείνετε στο μόνο κυρίως θέμα, αυτό που ήδη σας έχουμε διατυπώσει. Η πεισματική παραμονή σε αυτό, η μη εγκατάλειψή του, αποτελεί για τα δεδομένα της συγκυρίας τον μόνο ορθολογικό, τον μόνο ρεαλιστικό τρόπο άμυνας. 

Ποιο είναι το κυρίως θέμα; Επαναλαμβάνεται προς εμπέδωση: Το κυρίως θέμα είναι η μη εγκατάλειψη όσες θυσίες ή υπερβάσεις ή διαχείριση του φόβου και αν αυτό συνεπάγεται της πρώτης και τελευταίας γραμμής άμυνας. Άντε, ας σας το δώσουμε άλλη μια φορά με τον πιο βαθύ, πιο προχωρημένο “αμφίδρομο” τρόπο του: Αν η ρεαλιστική (πραγματική) πολιτική δεν μπορεί παρά να είναι η “τέχνη” του εφικτού, τότε η πραγματική (ρεαλιστική) τέχνη δεν μπορεί παρά να είναι η “πολιτική” του ανέφικτου.