Το κοινό περί απελευθέρωσης ερώτημα που φέρεται (διαφορετικά;) να απαντούν η "τέχνη του σώματος" και η συμπληρωματική της "τέχνη της διαδικασίας"

Η τέχνη της παράστασης εκτείνεται/ αναπτύσσεται διεθνώς σε ολόκληρο τον 20^ο αιώνα: Στη μεταπολεμική περίοδο και μόνον κατέχει κεντρική θέση στο Gutai, στα χάπενινγκ, στο νέο ρεαλισμό, στο Fluxus, στην Ομάδα Δράσης της Βιέννης και στο Χοροθέατρο Judson, για να αναφέρουμε μερικά διαφορετικά πλαίσια. Υπάρχει επίσης μια διάσταση παράστασης σε πολλές άλλες πρακτικές.

*Αξιοποιώντας την υπέροχη διεθνή έκδοση “Η Τέχνη από το 1900” που υπογράφουν κάποιοι από τους σημαντικότερους “ειδικούς περί τέχνης” – στην ελληνική από τις εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ – επιχειρούμε να σας οδηγήσουμε βήμα προς βήμα σε ένα από τα πλέον κρίσιμα περί σύγχρονης τέχνης ερωτήματα που αφορά ευθέως τον απελευθερωτικό ή μη χαρακτήρα της “τέχνης του σώματος”. Αντιληφτείτε θερμά παρακαλούμε την επιχείρησή μας, ως προσπάθεια να σας μυήσουμε στη γλώσσα της σύγχρονης τέχνης που αρχίζει και τελειώνει – άλφα και ωμέγα της - με το περί (του χαρακτήρα και των ορίων) της ελευθερίας ερώτημα. Συνεχίζουμε από εκεί που σας αφήσαμε:

Είναι ίσως αδύνατο να ορίσουμε με αυστηρότητα την τέχνη της παράστασης. Επίσης, είναι ίσως άσκοπο, καθώς πολλοί καλλιτέχνες αρνήθηκαν τον σχετικό χαρακτηρισμό για την τέχνη τους όταν αυτός έγινε διαδεδομένος στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Στην προκειμένη περίπτωση, η παράσταση θα περιοριστεί στην τέχνη στην οποία το σώμα “το υποκείμενο και το αντικείμενο του έργου” (όπως όρισε ο κριτικός Will Sharp την “τέχνη του σώματος” το 1970 στη Χιονοστιβάδα, τη σημαντικότερη επισκόπηση αυτού του έργου), το σώμα του καλλιτέχνη ειδικότερα, σημαδεύεται ή υποβάλλεται σε επεξεργασία σε ένα δημόσιο πλαίσιο ή σε μια ιδιωτική εκδήλωση, πράγμα το οποίο τεκμηριώνεται συνήθως σε φωτογραφίες ή ταινίες ή βιντεοταινίες.

Όπως υποδηλώνει η περιγραφή, η τέχνη του σώματος βρισκόταν στην ίδια δύσκολη θέση της “μετά το μέσο” εποχής, όπως και το μετά-μινιμαλιστικό συμπλήρωμά της, η τέχνη της διαδικασίας. Επομένως, μπορούμε μα και πρέπει να της υποβάλλουμε το παρόμοιο ερώτημα με αυτό που υποβάλλεται στη τέχνη της διαδικασίας:

Αντιπροσωπεύει η τέχνη του σώματος μια απελευθερωτική επέκταση υλικών και σημαδιών ή υποδηλώνει μια αγωνιώδη παράλειψη αναπαράστασης πάνω στο σώμα, μια κυριολεκτική συγχώνευση της “μορφής” της τέχνης στο “πεδίο” του σώματος, το οποίο θα μπορούσε μάλιστα να θεωρηθεί το αρχέγονο πεδίο της τέχνης;

*Αναζητώντας διαρκώς μέλλον στο παρόν δε συναντάμε παρά μόνο το παρελθόν; Αν η περί απελευθέρωσης διεκδίκηση της σύγχρονης τέχνης είναι παντελώς, ή, λίγο αλλιώς, προληπτικά αποκλεισμένη από τον παρόντα χρόνο υποκαθιστώντας αυτό το κενό με επάλληλες πυκνώσεις και αραιώσεις του παρόντος χώρου (πεδίου), σε ποιο άξονα φαντασιακών συντεταγμένων μπορεί να οριστεί ελλείψει του μόνο αληθινού (υπαρκτού) της ζωής χώρο-χρονικού; Προσπεράστε δίχως δεύτερη σκέψη την δική μας μετά- διατύπωση του δοσμένου από τους “ειδικούς περί τέχνης” ερωτήματος, ειδάλλως θα είναι άκυρο ότι μέχρι τώρα διαβάσατε. Κρατήστε κατά νου μόνο ότι η έννοια της απελευθέρωσης στη γλώσσα της σύγχρονης τέχνης είναι έτσι δοσμένη – οριοθετημένη ώστε αποκλειστικά και μόνο το “εν δυνάμει” της να μπορεί – και αυτό μόνο εν δυνάμει - να οριστεί.