Από τα "σονέτα του σκοτεινού έρωτα" - μετά από χίλια μύρια κύματα - στη "σκοτεινή πέτρα": Σήμανε και η ώρα Κύπρου!

Για τον Ραφαέλ Ροδρίγεθ Ραπούν ο “μεγάλος” Λόρκα έγραψε απ’ το 1935 μέχρι το θάνατό του τα έντεκα – πολύ λυρικά και ερωτικά – “Σονέτα του σκοτεινού έρωτα”, τα οποία θα ήταν πολύ περισσότερα (συνολικά 100 πρόβλεπε ο αρχικός σχεδιασμός του ποιητή) αν ο Λόρκα δεν εκτελείτο από το φασιστικό καθεστώς του Φράνκο (18 Αυγούστου 1936).

Τα έντεκα αυτά σονέτα δημοσιεύτηκαν στην Ισπανία για πρώτη φορά το 1984 – ούτε λίγο ούτε πολύ 48 χρόνια μετά την εκτέλεση του Λόρκα – διότι η οικογένειά του που τα είχε στην κατοχή της εκτιμούσε μέχρι τότε ότι η “αποκάλυψη” της ομοφυλοφιλίας του ποιητή θα επέφερε πλήγμα ισχυρό στην υστεροφημία του.

Στην Ελλάδα “κυκλοφορούν” δυο μεταφράσεις τους, με ολίγον διαφοροποιημένο μεταξύ τους τίτλο. Η πρώτη χρονολογικά (2004) - απ’ τις Εκδόσεις “Μικρή Άρκτος” με τον τίτλο “Σονέτα του σκοτεινού έρωτα” – συνοδεύεται από cd όπου πέντε από τα σονέτα ακούγονται μελοποιημένα (από τον Δημήτρης Μαραμή), η δεύτερη (2008) - από τις Εκδόσεις “Ελεγεία” με τον τίτλο “Έντεκα σονέτα του σκοτεινού έρωτα” – είναι σκέτη, άνευ μουσικής προσθήκης.

Όσοι και όσες γνωρίζουν τα “Σονέτα του σκοτεινού έρωτα” είναι περίπου βέβαιο ότι γνωρίζουν και το ποιητικό έργο “Η σκοτεινή πέτρα” του σύγχρονου (και πάρα πολύ αξιόλογου) Ισπανού Αλμπέρτο Κονεχέρο, που γράφτηκε το κοντινό μας 2013, είναι εμπνευσμένο από τον μεγάλο έρωτα Λόρκα και Ραπούν και εστιάζει στις τελευταίες ώρες της ζωής του δεύτερου. Ο οποίος – αξίζει να σημειωθεί – φέρων τον βαθμό του υπολοχαγού στον Δημοκρατικό Στρατό, τραυματίστηκε πολύ βαριά μετά από μεγάλη αεροπορική επιδρομή των εθνικιστών του Φράνκο στη Βόρεια Ισπανία και πέθανε στο στρατιωτικό νοσοκομείο της Σαντατέρ στις 18 Αυγούστου 1937, ακριβώς έναν χρόνο μετά το θάνατο του Λόρκα. 

  

“Η σκοτεινή πέτρα” του Κονεχέρο, την ίδια χρονιά (2013) που γράφηκε και εκδόθηκε - με υποτροφία του ισπανικού Εθνικού Ινστιτούτου Σκηνικών και Μουσικών Τεχνών – ανέβηκε και ως θεατρικό, κάνοντας παγκόσμια πρεμιέρα όχι στην Ισπανία (όπως οι περισσότεροι/ περισσότερες αναγνώστες/ αναγνώστριες λογικά θα υποθέτετε) αλλά στο Μοντεβιδέο της Ουρουγουάης. Στην χώρα έμπνευσής της παρουσιάστηκε αρκετά αργότερα (Ιανουάριο 2015, Μαδρίτη), εκκινώντας έκτοτε ένα ταξίδι αναγνώρισης που μοιάζει να έχει τη δυναμική να την “πάει πολύ μακριά”. Ενδεικτικά: Μάιο 2015 ανέβηκε στο Θέατρο Τέχνης της Μόσχας, Ιούνιο 2015 – στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Ισπανικού Θεάτρου – παίχτηκε στο Λονδίνο, οι δε μεταφράσεις της με την πάροδο του χρόνου πολλαπλασιάζονται. 

    

Στην ελληνική θεατρική επικράτεια “η σκοτεινή πέτρα” αφίχθηκε το Νοέμβριο του 2015 – σε μετάφραση της πρέσβειρας του ισπανόφωνου θεάτρου στην Ελλάδα Μαρίας Χατζηεμμανουήλ - υπό την σκηνοθετική επιμέλεια του Κωνσταντίνου Ασπιώτη και με τους Γιάννη Τσεμπερλίδη και Σταύρο Ράγια πρωταγωνιστές, στο θέατρο “Κιβωτός”. Αναπόφευκτα σήμανε και η ώρα Κύπρου, όπου το Σάββατο 24 Σεπτεμβρίου 2016 (δυο παραστάσεις, στις 18.00 και στις 21.00) το έργο της Αθήνας – με τους ίδιους ακριβώς συντελεστές – κατόπιν υποστηρικτικής πρωτοβουλίας της Πρεσβείας της Ισπανίας στην Κύπρο, του Ινστιτούτου Θερβάντες Λευκωσίας και του Πανεπιστημίου Κύπρου θα παρουσιαστεί και στο Κυπριακό κοινό. Στο θέατρο ΔΕΝΤΡΟ (Λευκωσία), γενική είσοδος 12€ (φοιτητικό 8€), περισσότερες πληροφορίες ή κρατήσεις στο 22894356

Διευκόλυνση: Θα ήταν χρήσιμο όσοι ενδιαφέρεστε να τιμήσετε με την παρουσία σας την παράσταση, να έχετε ρίξει πριν μια καλή ματιά στα ολίγον μακρινά (1935-1936) σονέτα του σκοτεινού έρωτα, θα βοηθήσει στην εμβάθυνση της παρακολούθησης. Δεν σας λέμε να ψάξετε να τα βρείτε και να τα αγοράσετε, μια βόλτα διερευνητική – συνεννοούμαστε; - στη βιβλιοθήκη του Εγκώμιου Πολιτιστικού Κέντρου όλη και όλη σας προτείνουμε.