Η μοναχική "εκτίμηση του ανεκτίμητου": Απ' όσο μπορώ να καταλάβω - τι να κάνουμε; - αποτελεί μια ιδιαίτερη εξέλιξη της τάσης για ελευθερία...

“Πρέπει να εξηγήσω λίγο περισσότερα για μια πλευρά του χαρακτήρα μου που είναι, τόσο σε κείνη (σ.σ. την αγαπημένη του) όσο και στο μεγαλύτερο μέρος των άλλων ανθρώπων, τελείως άγνωστη και που χωρίς διευκρινίσεις θα μπορούσε να εκληφθεί λανθασμένα.”

*Τι μπορούμε να κάνουμε άραγε ώστε να σας “εκτιμήσουμε” με δυο λόγια, μέσα σε δυο τρεις παραγράφους, την ανεκτίμητη αξία του λογοτεχνικού αριστουργήματος “Τι να κάνουμε;” – στην ελληνική από τις εκδόσεις ΤΟΠΟΣ - του Νικολάι Τσερνισέφσκι; 

Προφανώς ότι και να κάνουμε η εκτίμηση του ανεκτίμητου είναι λογικά αδιέξοδη και πρακτικά ανέφικτη, υπό την έννοια δε αυτή δεδομένη/ οφειλόμενη μπορούμε αν μη τι άλλο να εκτιμούμε την επιείκειά σας. Το οποίον αυτόματα εμάς μας απελευθερώνει, ίσως και εσάς – τι να κάνουμε; - αν σπεύσετε να εκτιμήσετε όπως και σας το ζητάμε το “ανέφικτο” - άρα και ανεκτίμητο; - της επιχείρησής μας. Άλλωστε η “εκτίμηση του ανεκτίμητου” που ως κεντρική ιδέα/μήνυμα το διαπερνά, είναι και αυτή που ορίζει – όχι από εμάς, αλλά από αυτούς που μέσα στα χρόνια το έχουν έτσι ορίσει – το “αριστουργηματικό” του εκδοθέντος 153 χρόνια πριν μυθιστορήματος. Το οποίο αποτέλεσε αντικείμενο πολύ μεγάλου θαυμασμού, πολιτικών στοχαστών όπως οι Μαρξ, Έγκελς, Λένιν, Πλεχάνοφ, Κροπότκιν,  Έμα Γκόλντμαν, Ρόζα Λούξεμπουργκ, θεωρήθηκε δε από τους πλείστους των θεωρούμενων έγκυρων κριτικών “ως έργο το οποίο εφοδίασε την ιντελιγκέντσια της εποχής με μια συναισθηματική δυναμική για την επανάσταση ισχυρότερη και από το Κεφάλαιο του Καρλ Μαρξ!”

Ανέφικτη η επιχείρηση, οφειλόμενη άρα η επιείκεια, απελευθερωμένοι λοιπόν – τι να κάνουμε; - από αναστολές, ας διαβάσουμε μαζί για “την πλευρά του χαρακτήρα που στο μεγαλύτερο μέρος των ανθρώπων είναι άγνωστη και που χωρίς διευκρινίσεις θα μπορούσε να εκληφθεί εσφαλμένα”:

“Δεν καταλαβαίνω την ανάπαυλα εκτός μοναχικότητας. Το να είμαι με τους άλλους σημαίνει ήδη ότι ασχολούμαι με κάτι, είτε δουλεύω είτε απολαμβάνω. Νιώθω απόλυτη αυτοτέλεια μόνο όταν είμαι μόνος. Πώς να το αποκαλέσω αυτό; Γιατί συμβαίνει αυτό; Σε κάποιους συμβαίνει λόγω του ότι είναι κλειστοί, σε άλλους γιατί είναι ντροπαλοί, σε τρίτους από προδιάθεση προς τη μελαγχολία, την περισυλλογή. Και σε άλλους, τέλος, λόγω μικρής συμπάθειας προς τους ανθρώπους. Νομίζω ότι σε μένα δεν είναι τίποτε από όλα αυτά: είμαι ανοιχτόκαρδος και ειλικρινής, είμαι πάντα σε ετοιμότητα να ευθυμήσω και δεν μελαγχολώ καθόλου. Με ευχαριστεί να παρατηρώ τους ανθρώπους. Αλλά αυτό για μένα είναι συνδεδεμένο με τη δουλειά ή την απόλαυση, δηλαδή είναι κάτι που μετά απαιτεί ξεκούραση, το οποίο κατ’ εμέ σημαίνει μοναχικότητα. Απ’ όσο μπορώ να καταλάβω, αυτό σε μένα αποτελεί μια ιδιαίτερη εξέλιξη της τάσης για ανεξαρτησία, ελευθερία”.

ΥΓ: Τι άραγε διαβάσαμε για την πλευρά του χαρακτήρα που χωρίς διευκρινίσεις θα μπορούσε να εκληφθεί εσφαλμένα; Αυτό που διαβάσαμε – αυτό ήταν, τι να κάνουμε; - είναι ότι η διαρκής και ατελείωτη (ατελής) εκτίμηση του ανεκτίμητου, άλλο δεν είναι από την δοσμένη ως ατελείωτη (ατελή) διεκδίκηση έννοια της ελευθερίας, από όσο τουλάχιστον μπορούμε (ο καθένας μας) να καταλάβουμε…