Κατόπιν εορτής! Η φράση - πρωταγωνίστρια της νεοελληνικής υστέρησης

Έκλασε η νύφη, σχόλασε ο γάμος. Δυνατό μεν όχι όμως και σύνηθες. Γάμοι και γιορτές στη χώρα των Ελλήνων κατά κανόνα εξελίσσονται μέχρι τέλους, μέχρι εξάντλησης, ώσπου να φύγει αποκαμωμένος και ο τελευταίος. Και, κατόπιν, όλοι έχουν να το λένε, πόσο ωραία πέρασαν, πόσο πολύ έφαγαν, ήπιαν και χόρεψαν. Εκτός από αυτούς που για κάποιο λόγο δεν ήταν εκεί στην ώρα τους, δεν πρόλαβαν.

Κατόπιν εορτής: Μια από τις πλέον ενδιαφέρουσες των πάμπολλων παροιμιωδών φράσεων που χρησιμοποιούν οι νεοέλληνες. Για κάποιους λόγους που δεν είναι της στιγμής να αναλύσουμε, επί χρόνια και χρόνια η φράση αυτή είναι πρωταγωνίστρια, δηλαδή χρησιμοποιείται πάρα πολύ για να αποδώσει συμβάντα που συνθέτουν τη νεοελληνική πραγματικότητα. Και θα συνεχίσει σίγουρα να είναι πρωταγωνίστρια για πολλά ακόμα χρόνια.

Ιστορικό της φράσης (από το ωραιότατο λεξικό παροιμιακού λόγου του Γιώργου Μητσόπουλου): Η φράση μαρτυρείται στον Γοργία του Πλάτωνα και ολοκληρωμένη έχει ως ακολούθως: “Κατά το δή  λεγόμενον κατόπιν εορτής ήκομεν”, το οποίο σημαίνει “έχουμε φτάσει μετά το γεγονός που ενδιέφερε, αργοπορημένοι και εκτός χρόνου”. Σε ελεύθερη απόδοσή της η φράση θα μπορούσε να θεωρηθεί συναφής με την πιο λαϊκή “τελευταίοι και καταϊδρωμένοι” όμως δεν σημαίνει ακριβώς αυτό. Το αποκλειστικά και μόνο ανταγωνιστικό.

Τι σημαίνει; Ποια δηλαδή η μεταφορική σημασία; Συχνά χρησιμοποιείται με τόνο ειρωνικό για τους αργοπορημένους, από συγκυρία, αμέλεια ή άγνοια, σε ζήτημα που θα ήταν πολύ ωφέλιμο να παραστούν και να μετάσχουν. Η χρήση υποδηλώνει ότι κατά πάσα πιθανότητα θα έχει κόστος η αργοπορία, σίγουρα σε αυτούς τους ίδιους και πιθανώς και σε κάποιους άλλους. Ορισμένες φορές, η φράση μπορεί να είναι δηλωτική έντονης ειρωνείας, τούτο συμβαίνει όταν αποτιμά συνολικότερη κατάσταση. Αυτό με άλλα λόγια που λέμε: ο τάδε έμεινε από υπαιτιότητά του “εκτός νυμφώνος”.

*Άσχετο: Είχαμε δεν είχαμε, τα φέραμε από εδώ τα φέραμε από εκεί, από το σημείο που ξεκινήσαμε – νύφες και γάμους, δράματα και συγκρούσεις, μεγάλα ΟΧΙ και αναγκαία ΝΑΙ – στο ίδιο με μαθηματική ακρίβεια θα καταλήξουμε.