Επειδή οι εξαιρέσεις δίνουν τον τόνο της υπέρβασης (χωρίς να προσπαθούν να τον επιβάλλουν): Ηρακλειά Κυκλάδων, εκεί που οι εξαιρέσεις (μπορούν να) αναπνέουν...

Είμαστε λαϊκά παιδιά εμείς. Ξηγημένα. Γεννήματα θρέμματα της γειτονιάς, του χωριού, του μικρόκοσμου. Τι και αν σπουδάξαμε, τι και αν έχουμε “πρόσωπο στη κοινωνία”. Πάντα επιστρέφουμε, πάντα εκεί είμαστε, στη γειτονιά, στο χωριό. Και άμα λάχει, άμα είμαστε “πιασμένοι” από χρήμα και “φτιαγμένοι” από τον καλό τον λόγο των δικών μας ανθρώπων, κερνάμε και μια γύρα. “Δικά μας αυτά”! “Να σαι καλά άρχοντα”…

Στην ορεινή Ναυπακτία, στην πεδινή Κυνουρία, στη βαλτώδη Αιτωλοακαρνανία, στην αποξηραμένη Βοιωτία, στην καπνισμένη Μεσσηνία, στην ζαβλακωμένη Λακωνία. Σε βορρά και νότο, ανατολή και δύση, κάμπους και βουνά, σε γη ηπειρωτική και σε γη νησιώτικη. Παρέες επί παρεών συγχωριανοί επί συγχωριανών κοινωνούν τη μαγκιά του τόπου τους, οικείοι και εξοικειωμένοι ο ένας με τον άλλον και όλοι με όλους. Οικείοι και εξοικειωμένοι με ζωτικά ψέματα της αμάθειας και φαντασιώσεις ηρωικές που συναρμολογούν την αίσθηση της κοινής καταγωγής, υποτιθέμενα μυστικά – κώδικες τοπικής τιμής που μόνο οι ίδιοι φέρουν το προνόμιο από κοινού να συνομολογήσουν. “Στην υγειά μας ρε παιδιά…”

“Ποιος είναι αυτός; Τον ξέρει κανείς; Τον ξέρουμε; Ξένος είναι;”

“Εντάξει. Δικός μας είναι…”.

Οι εξαιρέσεις δίνουν τον τόνο. Την προοπτική υπέρβασης των συνθηκών κοινωνικής καθυστέρησης, τον απαραίτητο πήχη ώστε να υπάρχει – να είναι ορατή – αυτή η προοπτική. Οι εξαιρέσεις δίνουν τον τόνο χωρίς στο ελάχιστο να προσπαθούν να τον επιβάλλουν. Εξαιρέσεις που κινούνται παράπλευρα του κανόνα.

Οι τυπικοί οικογενειάρχες στο νησί της άγονης γραμμής έχουν περιορίσει εαυτούς στα τυπικά. Τυπική οικογενειακή παραλία, καρεκλίτσες, χάχανα, “πρόσεξε παιδί μου θα χτυπήσεις, βγες έξω είσαι μια ώρα μέσα”, ανταλλαγή μηνυμάτων γεμάτων από την σοφία του τίποτα, “πως τα βλέπεις;” “δύσκολα, χάλια” “και εμείς δε βαριέσαι”, “δε πάνε όλοι στο διάολο” “ναι μωρέ”. “Άντε βγείτε, φεύγουμε”.  Τυπική οικογενειακή ταβέρνα, χάχανα, “μπαμπά μαμά σουβλάκι” “φάε και λίγο σαλάτα”, “όχι, θέλω πατάτες”, πιρούνια μαχαίρια σαγόνια, “πιάσε δυο μπύρες όμως να είναι παγωμένες”, “θα σας φέρω πρώτα τη μια για να μη ζεσταθεί” “άντε γεια σου είσαι ωραίος”. Αμέσως μετά όλοι μαζί για τα ποδοσφαιρικά φιλικά του θέρους – να δούμε τους νέους που πήρε ο θρύλος και το τριφύλλι, “ρε φτιάχνει και η ΑΕΚ ομάδα, είναι μάγκας ο Μελισσανίδης” – μαζί και τα αρσενικά παιδιά για να νιώσουν συντροφιά με τον μπαμπά την ενηλικίωση δια της εμβάπτισης στα μυστικά της στρογγυλής θεάς, “παικταράς μπαμπά αυτός ο καινούργιος”, “μπράβο, είδατε ρε πόσα ξέρει το αγόρι μου;”

“Να ήταν τόσο μελετηρός και στα διαβάσματα”, η φωνή της μάνας από το πιο πίσω τραπέζι, ένα από αυτά δίχως πρόσβαση στην μικρή οθόνη, από αυτά των μανάδων που τα λένε μεταξύ τους – τι κάνει ο ένας και τι κάνει ο άλλος, τι έκανε και γιατί το έκανε έτσι και δεν το έκανε αλλιώς  – καταναλώνοντας παγωτό ή milkshake ή κάτι τέτοιο. Ξαναμμένες οι θυγατέρες – αν η φαμίλια διαθέτει και από τέτοιες –   πηγαινοέρχονται, σε ευθεία γραμμή με το κάπου παρακάτω όπου κάπως (με βλέμματα, γέλια, πειράγματα) φλερτάρουν, πάντα ζητώντας κάτι: Λεφτά, παγωτό, άδεια να καθυστερήσουν.  Με την πρέπουσα από πλευράς εξουσίας γκρίνια τελικά το λαμβάνουν…

Όλα τα παραπάνω “τυπικά” – παραλία, ταβέρνα, καφετέρια, σπίτι - εξαντλημένα σε ευθεία απόσταση μη υπερβαίνουσα τα 300 μέτρα, “αυτό είναι διακοπές”, “αυτό είναι χαλάρωση”. Στην υγειά σας ρε παιδιά! “Αύριο το πρωί για καφέ, θα έχω πάρει εφημερίδα να διαβάσουμε και για τις μεταγραφές του θρύλου.” “Ναι. Θα πούμε και για την βουλή, θα γίνει ξανά το βράδυ χαμός…”

Αυτά σχετικά με τον τυπικό θερινό κανόνα στο όμορφο νησί της “άγονης”, τον άτιμο αυτό τον τυπικό κανόνα στην καθυστερημένη χώρα των νεοελλήνων που καλύπτει δεν καλύπτει τριακόσια άντε τετρακόσια μέτρα σε οδοιπορική ευθεία. Καλοκαίρια και χειμώνες. Όλα τα υπόλοιπα, χιλιόμετρα επί χιλιομέτρων, ανυπολόγιστα από τις άκρες του νου μέχρι την άκρη του κόσμου, καλύπτονται νοητά μπροστά από τη μικρή οθόνη ή από αυτή του ηλεκτρονικού υπολογιστή.

Πανέμορφες απελευθερωτικές του τυπικού οικογενειακού των νεοελλήνων κανόνα, εξαιρέσεις. Μόνο στην άγονη γραμμή! Για αυτούς και αυτές που δραπετεύουν της άτιμης της εξαντλητικής ευθείας. Επιφυλάσσει ωραίες εκπλήξεις αυτό το νησί των νοτιοανατολικών Κυκλάδων για τους συνειδητούς δραπέτες. Γι’ αυτούς που αρνούνται να εξαντλήσουν την ορατότητα του βίου τους στην δοσμένη – από βορρά ως νότο και ανατολή ως δύση – νεοελληνική ευθεία.

Δεν αποτυπώνονται γραπτά οι εξαιρέσεις, χάνουν με αυτό τον τρόπο πολύ από την ουσία τους. Άντε, για την ιδέα, ας τις αποδώσουμε σε ευθεία γραμμική, με δυο φράσεις. Η σύμβαση της γραφής δοσμένη σε αυτούς που έχουν ήδη την ικανότητα να μπορούν πέρα από τις συμβάσεις να νιώσουν και να καταλάβουν.

Σε κάθε απρόσμενη γωνιά, εκεί που δεν είναι δυνατόν να το περιμένει κανείς, εκεί που μοιάζει απόμακρα από τα πάντα, εμφανίζεται άνθρωπος. Μοναδικές μοναχικές ψυχές μοιάζουν να έχουν διακριτικά καταλάβει όλα τα μαγικά σημεία πέρα και μακριά από την τυπική ευθεία συνθέτοντας ένα πλέγμα εξαιρέσεων τόσο έντονο που φέρει την ισχύ του αδιόρατου. Θέλει η φαντασία να ξεπροβάλλει από την πλαγιά τη φεγγαρόλουστη σοφός οδοιπόρος και αρκεί να επιμείνει λίγο ώστε η πραγματικότητα να της κάνει τη χάρη. Θέλει η ανάγκη για λυτρωτικό παραμύθι να δει μέσα από τις σχισμές της σπηλιάς που υποδέχεται την γαλάζια θάλασσα να προβάλλουν σκιές κολυμβήτριες ανασαίνοντας ζωή στην διείσδυση των στοιχείων, και αρκεί να εστιάσει λίγο ώστε να τις δει. Θέλει ο νους να υποθέσει και τα πιο απρόβλεπτα και αρκεί να φτάσει ως την επόμενη στροφή για να διακριβώσει, να μαρτυρήσει την ύπαρξή τους ενώπιον του. 

Απέραντη σιωπή, γαλήνη! Παντού πέραν της θορυβώδους και ασφυκτικής τυπικής ευθείας. Γωνιές άπειρες, λημέρια απεριόριστα, στιγμές μοναδικές για ανθρώπους που μπορούν να δραπετεύουν της δομένης ευθείας. Στην Ηρακλειά Κυκλάδων, στην άγονη γραμμή, η δοσμένη ευθεία (των 300 μέτρων) είναι εκεί ως πήχης, απλά και μόνο για να καθιστά ορατή την ατελείωτη προοπτική της υπέρβασής της. Σε αυτούς που μπορούν…

*Μη χαλιέστε από τις φωτογραφίες. Αυτές είχαμε, αυτές βάλαμε…