Ο Βάρναλης συστήνει τις Νεφέλες του Αριστοφάνη: "Με τρεις τρόπους φτάνεις σε ένα πνευματικό τέρμα, ή με την κοιλιά ή με τα πόδια ή με φτερά"

“Οι Νεφέλες αποτύχανε στον δραματικό αγώνα. Πήρανε το τρίτο βραβείο. Γι’ αυτό ο ποιητής τις ξαναδούλεψε. Πρόσθεσε πολλά κι άλλαξε το τέλος του έργου. Αυτό το ξαναδουλεμένο κείμενο έφτασε ως εμάς”.

Κάπως έτσι ο Κώστας Βάρναλης συστήνει στους αναγνώστες του τις Νεφέλες του Αριστοφάνη. Ή μάλλον, κάπως έτσι συστήνει την δική του μετάφραση του ξακουστού αυτού έργου. Ακόμα καλύτερα, κάπως έτσι μοιάζει ο Βάρναλης να θέλει να συστήσει – μέσω της δικής του μετάφρασης - τόσο τον Αριστοφάνη, όσο και – μέσω του έργου του – ολάκερη την εποχή του.

Διεκδικεί ομολογουμένως πολλά ο σπουδαίος σύγχρονος Έλληνας ποιητής, όμως πάντα κάπως έτσι υπήρξε ο Βάρναλης, γι’ αυτό και καταγράφηκε ως σπουδαίος. Η κορύφωση των συστάσεων του έχει αν μη τι άλλο ξέχωρο ενδιαφέρον…

“Σχετικά με το είδος της μετάφρασης: Υπάρχουν τρεις τρόποι για να φτάσει κανείς σ’ ένα πνευματικό τέρμα: ή με την κοιλιά ή με τα πόδια ή με φτερά. Η μετάφραση ποιητικού κειμένου θέλει φτερά. Ούτε εξήγηση για μαθητές θρανίου κι ούτε καλό-μετρημένη πεζολογία, αλλά ποίηση. Και προκειμένου για ποίηση του Αριστοφάνη ο στίχος πρέπει να είναι σφιχτοδεμένος κι όχι νερουλός. Και το κείμενο ολάκερο καμωμένο για να ακούγεται κι όχι για να διαβάζεται. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως το αρχαίο δράμα αποτείνεται σε ακροατές κυρίως κι όχι σε αναγνώστες”

*Ήταν Άνοιξη του 423, χρονιά της εκεχειρίας Λακεδαιμόνιων και Αθηναίων, όταν οι Νεφέλες “διδάχτηκαν” στα Μεγάλα Διονύσια. Ζητούμενο των “σοφών” της εποχής ήταν η ανόρθωση των φερόμενων ως παραλυμένων ηθών και η επάνοδος στην παλαιά ασφαλή αρετή των Μαραθωνομάχων. Όλοι οι συντηρητικοί πιστεύανε πως για την έκλυση των ηθών ευθύνονταν οι καινούριες διδασκαλίες των σοφιστών.

Η παρακολούθηση σε βάθος μιας μετάφρασης, ενός τρόπου απόδοσης, προϋποθέτει κάποιο σταθερό σημείο αναφοράς. Ο Βάρναλης το ορίζει, όποιος πράγματι ενδιαφέρεται για τις δικές του “Νεφέλες” του δικού του Αριστοφάνη – η μετάφρασή του κοσμεί την βιβλιοθήκη του Εγκώμιου Πολιτιστικού Κέντρου – καλό είναι να το γνωρίζει. Και, ακόμα καλύτερο, να το σεβαστεί…