Η επισφάλεια ως καθεστώς/ μορφή διακυβέρνησης: Μια μόνο από τις πολλές ψηφίδες του εντονότατου προβληματισμού - Δημοκρατία ή Καπιταλισμός - που γεννήθηκε και αναπτύχθηκε τα τελευταία "χρόνια της κρίσης"

Οικονομία και ηθική είναι αδιαχώριστα συνδεδεμένες. Όταν τίθεται ζήτημα χρέους, μια ριψοκίνδυνη οικονομική λογιστική μπορεί να στηρίζεται στην παλιά Χριστιανική λογική της ενοχής, ακόμα και στον 21^ο αιώνα. Με τέτοια επιχειρηματολογία, μπορούν να περιορίζονται χωρίς προβληματισμό ακόμα και θεωρούμενες ως παραδοσιακές μορφές του δημοκρατικού αυτοπροσδιορισμού.

Σας μεταφέρουμε ενδεικτικά αποσπάσματα/ ψηφίδες. Από κείμενο με τίτλο “Το καθεστώς της επισφάλειας” που υπογράφει η Isabell Lorey (καθηγήτρια πολιτικής επιστήμης στο πανεπιστήμιο της Βασιλείας), και πιο συγκεκριμένα από ενότητά του που εστιάζει στα “περί ηθικής”. Το κείμενο της Lorey είναι το ένα από τα δεκάδες κείμενα/ ψηφίδες που επιχειρούν να συνθέσουν το πλέον αντιπροσωπευτικό, στον βαθμό του δυνατού, ψηφιδωτό των προβληματισμών που “γέννησε” η περίοδος της τελευταίας - λεγόμενης - “διεθνούς οικονομικής κρίσης”. Το όλο ψηφιδωτό, είναι στη διάθεση όλων να το … ψηλαφίσουν, δυο καλαίσθητοι τόμοι (εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ) υπό τον τίτλο “Δημοκρατία ή Καπιταλισμός” τους αναμένουν στη βιβλιοθήκη του Εγκώμιου Πολιτιστικού Κέντρου για τα περαιτέρω.

Ενδεικτικών ψηφίδων συνέχεια, σχετικά με το καθεστώς της επισφάλειας η Isabell Lorey, μεταξύ άλλων πολλών, επισημαίνει:

Στη σημερινή διαδικασία μετασχηματισμού της Ευρώπης, που νομιμοποιείται μέσω της κρίσης, η επισφάλεια, στον ένα ή στον άλλο βαθμό, γίνεται καθεστώς.

Αυτή η (καθεστωτική) επισφάλεια σημαίνει πολύ περισσότερα πράγματα από την εργασιακή ανασφάλεια ή από την ανασφάλιστη μισθωτή εργασία. Καλύπτει όλη την ανθρώπινη ύπαρξη. Επισφάλεια σημαίνει να ζεις με το απρόβλεπτο, να περιμένεις τον κίνδυνο που έρχεται. Στην εκκοσμικευμένη δυτική νεωτερικότητα, ο φόβος για ότι δεν είναι μετρήσιμο και προβλέψιμο αφήνει το αποτύπωμά του στις τεχνικές της διακυβέρνησης αλλά και στην υποκειμενοποίηση (Subjektivierung, subjectivization). Όλο αυτό καταλήγει σε έναν πολιτισμό με υπέρμετρη ροπή προς το να υπολογίζει να μετρά αυτό που είναι αδύνατο να μετρηθεί.

Το γεγονός ότι η επισφάλεια έγινε μια μόνιμη κατάσταση, έχει οδηγήσει σε μια μορφή διακυβέρνησης που έμοιαζε αδιανόητη, τουλάχιστον μετά τον Thomas Hobbes (σ.σ. άγγλος φιλόσοφος του 17^ου αιώνα): σήμερα, μια κυβέρνηση δεν αποκτά πια νομιμοποίηση με την υπόσχεση προστασίας και ασφάλειας, αλλά περισσότερο λειτουργεί με εργαλείο την κοινωνική ανασφάλεια – παρέχοντας ένα ελάχιστο επίπεδο ασφάλειας και ταυτόχρονα αυξάνοντας την ανασφάλεια. Βασικός παράγοντας για την επιβολή αυτού του ριζικού μετασχηματισμού είναι το ιδιωτικό και το δημόσιο χρέος. Οι κυβερνήσεις επικαλούνται την υποτιθέμενη έλλειψη εναλλακτικών λύσεων και έτσι καταφέρνουν να αποδομήσουν και αναδομήσουν το κράτος πρόνοιας καθώς και τα συνακόλουθα δικαιώματα. Με τον τρόπο αυτό εγκαθιδρύεται μια μορφή διακυβέρνησης που βασίζεται στην κατά το δυνατόν μεγαλύτερη αβεβαιότητα.

Στο πλαίσιο αυτό, δεν τίθεται τόσο το ερώτημα πώς μπορεί να περιοριστεί η απειλητική επισφαλής κατάσταση, αλλά το σημαντικό είναι, να καταλάβουμε πως κυβερνιόμαστε μέσω της επισφάλειας και πως εμείς οι ίδιοι κάνουμε τους εαυτούς μας κυβερνήσιμους.

*Σχόλιο (δικό μας): Το πλέον σημαντικό για όσους επιλέξουν να γνωριστούν με το ψηφιδωτό “Δημοκρατία ή Καπιταλισμός” στην βιβλιοθήκη του “Εγκώμιου” είναι να έχουν κατά νου ότι οι ψηφίδες δεν αποτελούν θέσφατα, οι εκπαιδευτικοί “πρώτοι πληθυντικοί” καθεμιάς εκάστης μικρή έχουν αξία. Ο συνολικός πρώτος πληθυντικός “μετράει”, ή αλλιώς, η γνωριμία με όλες τις ψηφίδες, όλους τους προβληματισμούς, που συνθέτουν το όλο ψηφιδωτό, τον όλο προβληματισμό που γέννησε η περίοδος της κρίσης. Είναι αναγκαία η γνωριμία με τις περισσότερες δυνατές βεβαιότητες, η μεγαλύτερη δυνατή αναγνωστική επισφάλεια, ώστε να μην είναι εύκολη η υποταγή στην ασφαλή βεβαιότητα καθενός εκάστου, έστω και αν αυτή μοιάζει να συγγενεύει ιδιαίτερα με την (όποια) δική σας.