Ανακουφίστε φόβους, λειάνετε ενοχές, ελευθερώστε προσδοκίες: Από τον αρχαιοελληνικό Πυρρίχιο ως την βαλκανική (εικοστός αιώνας) Παπαρούντα

Η των ανθρώπων τέχνη έχει λυτρωτικά “μιλήσει” για τα πάντα. Ειδικότερα η λαϊκή λεγόμενη εκδοχή της – πολύ πριν από τούς νεωτερικούς χρόνους – “μιλώντας” έχει ανακουφίσει φόβους, λειάνει ενοχές, απελευθερώσει προσδοκίες.

Πυρρίχιος (χορός της φωτιάς), αρχαιοελληνική πολιτισμική κληρονομιά. Περίπου οι πάντες τον χόρεψαν (Κουρήτες, Αθηναίοι και Λάκωνες), αυτοί που τον διέσωσαν ως τις μέρες μας δεν ήταν άλλοι από τους Έλληνες του Πόντου. Διάσωση του Πυρρίχιου ακέραιου, με τα όλα του: Γρήγορες κινήσεις του σώματος, σύσφιξη των χορευτών, βίαιη στροφή των ποδιών στο δάπεδο, συσπάσεις των μυών του σώματος.

Ετυμολογικά “της φωτιάς”, λειτουργικά όμως πολεμικός χορός (εξ ου και χορεύεται με όπλα). Η ιδέα της φωτιάς πάντα απελευθέρωνε το πολεμικό στοιχείο στην έννοια της χορευτικής κίνησης, σε αυτόν άλλωστε τον διαχρονικό/ αρχετυπικό συνδυασμό όλες οι δοσμένες ερμηνείες εντοπίζουν την αιτία του ακραίου ενθουσιασμού  που καταλαμβάνει ενώπιον του Πυρρίχιου τους θεατές. Ο περί ου ο λόγος ακραίος του κοινού ενθουσιασμός, δίχως άλλο είναι ο κεντρικός λόγος για τον οποίο ο Πυρρίχιος όχι απλώς διασώζεται ως τις μέρες μας αλλά και θεωρείται ως ένας εκ των πλέον διάσημων μεταξύ των αρχαίων χορών που έχουν διασωθεί.  

Χορός της βροχής (rain dance), καμιά σχέση με την αρχαία Ελλάδα η καταγωγή του, εκδοχές/ ρίζες του εντοπίζονται σε ουκ ολίγους από τους πολλούς άλλους – πλην του αρχαίου ελληνικού – πολιτισμούς, εκκινώντας από την Αρχαία Αίγυπτο, φτάνοντας ως κάποιες φυλές αυτοχθόνων Αμερικάνων (π.χ. φυλή Τσέροκι, στα Νότια Απαλάχια, νυν νοτιοανατολικές ΗΠΑ).

Αναζητώντας την πιο κοντινή γεωγραφικά “στην χώρα των Ελλήνων” εκδοχή του – μη μας ρωτάτε το γιατί, μην είστε για τα πάντα περίεργοι, έτσι, γούστο μας – την εντοπίσαμε στα Βόρεια Βαλκάνια, Ρουμανία, Καρπάθια όρη. Χρονικά δε – ω τι ωραία έκπληξη – μας έφερνε στη σύγχρονη εποχή, στον οικείο μας 20^ο αιώνα! Το όλο τελετουργικό – με πολύ έντονο το στοιχείο της συμμετοχής του κοινού στο χορευτικό δρώμενο, ως του σημείου της μοιρασιάς ακραίων ερωτικών πράξεων λατρείας – υπηρετείται ως και σήμερα,  είναι δε γνωστό με το τοπικό όνομα Paparuda (Παπαρούντα).

ΥΓ: Ανακουφίστε τους φόβους, λειάνετε τις ενοχές, απελευθερώστε τις προσδοκίες σας. Οι τρόποι -  έστω προ νεωτερικοί – υπάρχουν…